Το Ευρωπαϊκό δίκτυο RREUSE για την προώθηση της ανθρώπινης διάστασης μιας Κυκλικής Οικονομίας

(Τέντα Δήμητρα, Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης)

Το ευρωπαϊκό δίκτυο RREUSE[1], ένα δίκτυο που εκπροσωπεί κοινωνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή και την ανακύκλωση, με 30 μέλη από 18 χώρες, έχει ως αποστολή να αλλάξει τη μέχρι τώρα στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εθνικών κυβερνήσεων περί ανακύκλωσης και να β άλει στο επίκεντρο την επαναχρησιμοποίηση. Μόνο το 2015 τα μέλη του RREUSE κατάφεραν να εκτρέψουν από τις χωματερές 1.000.000 τόνους υλικών που θα κατέληγαν εκεί ως σκουπίδια, μέσω της επαναχρησιμοποίησης, της επισκευής και της ανακύκλωσης. Περίπου 7.000 καταστήματα υποδέχτηκαν 38 εκατομμύρια επισκέπτες συντελώντας σε ένα κύκλο εργασιών ύψους 1,5 δις ευρώ. Η Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, μέλος του δικτύου RREUSE, συμμετείχε στη συνάντηση που διοργανώθηκε για την διερεύνηση του κοινωνικού αντικτύπου κατά την προώθηση μιας Ευρωπαϊκής Κυκλικής Οικονομίας.

Τον περασμένο Νοέμβρη βρέθηκαν στο Charleroi του Βελγίου πάνω από εκατό συμμετέχοντες από 13 ευρωπαϊκές χώρες για να συζητήσουν το ρόλο της κοινωνικής επιχειρηματικότητας στην Κυκλική Οικονομία. Το Συνέδριο, που οργανώθηκε από το δίκτυο RREUSE, ανέδειξε το σημαντικό περιβαλλοντικό και κοινωνικό αντίκτυπο της επαναχρησιμοποίησης και διερεύνησε τις διάφορες μορφές συνεργασίας μεταξύ του κοινωνικού επιχειρείν, των δημόσιων αρχών και του ιδιωτικού τομέα. Η εκδήλωση συνέπεσε χρονικά με την υλοποίηση της δέσμης μέτρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κυκλική Οικονομία, η οποία ήταν σε εξέλιξη. Παρεμβάσεις έκαναν η Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Περιβάλλον Karmenu Vella, και εκπρόσωποι από ευρωπαϊκούς οργανισμούς, Κυβερνητικοί εκπρόσωποι, φορείς της κοινωνικής οικονομίας, καθώς και του ιδιωτικού τομέα. Ανάμεσα στους ομιλητές και συμμετέχοντες στις διεργασίες, ήταν η Διευθύντρια της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης Αντιγόνη Δαλαμάγκα, που είναι και Πρόεδρος του ΔΣ του Rreuse.

Το Συνέδριο χαρτογράφησε το τοπίο των δράσεων επαναχρησιμοποίησης στην Ευρώπη σήμερα και ανέδειξε κάποιες σημαντικές περιπτώσεις στήριξης της επαναχρησιμοποίησης μέσω νομοθεσίας και συνεργασιών των αλυσίδων διαχείρισης αποβλήτων και όχι μόνο. Παρουσιάστηκαν μέτρα στήριξης της επαναχρησιμοποίησης που θα μπορούσαν να αποτελέσουν παραδείγματα για την Ευρώπη, όπως η τελευταία περίπτωση της Βαλλωνίας που έθεσε ξεχωριστό στόχο για την επαχρησιμοποίηση των Ηλεκτρικών και Ηλεκτρονικών Αποβλήτων[2]. Ο κοινωνικός αντίκτυπος της επαναχρησιμοποίησης εξετάστηκε από πολλές διαφορετικές σκοπιές, από την αντιμετώπιση πρόσφατων προκλήσεων όπως η προσφυγική κρίση έως τη διαχρονική μάχη έναντι της ανεργίας, του κοινωνικού αποκλεισμού και της φτώχειας.

Η αναγνώριση του θετικού κοινωνικού αντίκτυπου της επαναχρησιμοποίησης, ιδίως όπου εμπλέκονται οι κοινωνικές επιχειρήσεις, υπήρξε παράγοντας κλειδί για την ώθηση της συνεργασίας μεταξύ των τοπικών αρχών και του ιδιωτικού τομέα. Αυτό επιβεβαιώνεται από τη δράση της Ολλανδικής πολυεθνικής εταιρείας ελαιοχρωματισμών  “AkzoNobel”, η οποία βρίσκεται πίσω από πολλά κοινωνικά projects στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο και την Ολλανδία, όπου η δωρεά υπολειμμάτων χρωμάτων ως δράση με περιβαλλοντικό και κοινωνικό χαρακτήρα γίνεται εύκολα κατανοητή από τους πολίτες και είναι σημαντική για την ανάπτυξη και την επιτυχία αντίστοιχων μελλοντικών πρωτοβουλιών.

Όπως είναι γνωστό, η μέτρηση των κοινωνικών επιπτώσεων τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά αποτελεί μια πρόκληση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η AERESS, η Ισπανική ένωση επιχειρήσεων κοινωνικής αλληλεγγύης που δραστηριοποιείται στην επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση, παρουσίασε στο Συνέδριο το έργο της για τη μέτρηση αυτών των δεδομένων. Με έναν νέο μετρητή που τώρα αναπτύσσεται, παρόμοιο με αυτόν που μετρά τις εκπομπές CO2 που γλιτώνουμε κάνοντας επαναχρησιμοποίηση[3], στοχεύουν να μετρήσουν πόσες θέσεις εργασίας μπορεί να υποστηριχθούν από επιχειρηματικές δραστηριότητες επαναχρησιμοποίησης (όπως επισκευές, καταστήματα μεταχειρισμένων) και πώς αυτές μπορεί να βελτιώσουν τις ζωές των ανθρώπων που συμμετέχουν. Τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να προωθήσουν την περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ των κοινωνικών επιχειρήσεων και των τοπικών αρχών και να συμπληρώσουν βασικά εργαλεία στήριξης όπως η χρήση κοινωνικών ρητρών στις δημόσιες συμβάσεις.

Η χρήση προτύπων ποιότητας στον τομέα της επαναχρησιμοποίησης επισημάνθηκε επίσης ως ένας σημαντικός τρόπος για να αποδειχθεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών στις τοπικές αρχές, καθώς και για να αυξηθεί η εμπιστοσύνη του καταναλωτή για την αγορά μεταχειρισμένων προϊόντων. H θέση αυτή τονίστηκε ιδιαίτερα από το δίκτυο Zero Waste της Σκωτίας, σε μια παρουσίαση για το επιτυχημένο τους πρόγραμμα Revolve.

Η επαναχρησιμοποίηση και η επισκευή διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μετάβαση της ΕΕ σε κυκλική οικονομία, όπου σπαταλώνται λιγότερα και η αξία των προϊόντων και των υλικών διατηρείται στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Πάνω σε αυτή τη βάση στηρίχθηκε η διήμερη αυτή εκδήλωση, με τη βούληση να ισχυροποιηθεί η συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών επιχειρήσεων και του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, υποστηριζόμενη από σαφή νομοθεσία.

[1] http://www.rreuse.org/

[2] http://www.rreuse.org/belgian-region-sets-re-use-target-for-electricals/

[3] http://reutilizayevitaco2.aeress.org/en/

(Πηγή: http://www.rreuse.org/european-re-use-sector-gathers-to-promote-the-human-dimension-of-a-circular-economy/)